بدخطی کودکان

بدخطی کودک من!

  

مژگان میرپوریان

بدخطی کودک من!

My child’s bad handwriting

با ورود کودکان به دوره دبستان و آشنایی آن‌ها با حروف و به دنبال آن، نوشتن کلمات و جملات، کم‌کم دغدغه دست‌خط و خوشنویسی آن‌ها مطرح می‌شود. با وجود تلاش فراوان آموزش‌های آموزگاران دبستانی و انجام تکالیف خوشنویسی، گاهی باز هم این کودکان دچار مشکل بدخطی می‌شوند. به‌راستی چرا اغلب کودکان دبستانی بدخط هستند؟ آیا تاکنون به ریشه این معضل در دوران تحصیلی کودکتان فکر کرده‌اید؟

اگر کمی بیشتر فکر کنید متوجه می‌شوید که این بحران تنها مربوط به کودکان فارسی‌زبان نیست، بلکه در بسیاری از زبان‌های دنیا، کودکان در دوران دبستان، دچار این معضل شده و درنتیجه با تذکرها و تنبیه‌های پی در پی والدین و مربیان آموزشی روبه‌رو می‌شوند. درواقع خط و دست‌خط ریشه‌ای روان‌شناسی دارد و از عوامل بسیاری نشئت می‌گیرد.

  1. گاهی بدخطی، ریشه‌ای خانوادگی دارد. اغلب کودکان خانواده‌های به‌هم‌ریخته و بی‌توجه، که به‌نوعی دچار محرومیت فرهنگی و اجتماعی هستند، به دلیل کم‌توجهی و گاهی حتی بی‌توجهی والدینشان دچار بدخطی شده و حتی نسبت به انجام تکالیف روزانه تحصیلی خود بسیار بی‌میل و رغبت عمل می‌کنند. درواقع در این حالت، ریشه بدخطی کودک به آسیب‌های عاطفی ناشی از یک خانواده از‌هم‌گسیخته باز می‌گردد.

  2. گاهی کودک برعکس شرایط بالا، در خانواده‌ای منسجم و فرهنگی زندگی می‌کند، هنگام انجام تکالیفش مورد تشویق و توجه والدین و اطرافیان قرار می‌گیرد، ولی باز هم دچار معضل بدخطی است. در چنین مواقعی بهتر است به دنبال ریشه این معضل در جای دیگری به‌جز خانواده بگردیم. گاهی کودک به‌خاطر اضطراب، ترس از محیط مدرسه یا مربیان آن، سعی می‌کند با سرعت تکالیفش را انجام دهد و خود را از نظر ذهنی، از فضای مدرسه جدا کند. تند نوشتن تکالیف، باعث می‌شود کودک حروف را به‌صورت نامنسجم و ناخوانا و درنتیجه بدخط بنویسد. گاهی با کمی توجه و آرام کردن کودک، این بحران به‌سادگی قابل حل است؛

  3. گاهی هم علت بدخطی کودک، تندنویسی نیست؛ بلکه او هنوز قادر نیست قلم را خوب در دستش بگیرد و قدرت تحرک انگشتانش بسیار ضعیف است.

  4. گاهی چپ‌دست بودن کودک مزید بر علت می‌شود و از آن‌جاکه افراد چپ‌دست بسیاری از کلمات در حال نوشتن خود را به خاطر جهت قرار گرفتن انگشتان روی حروف، به‌طور کامل نمی‌بینند، دچار بدخطی می‌شوند؛ البته اگر هیچ ضایعه قابل توجهی در ساختار فیزیکی و رشد انگشتان و مفاصل کودک وجود نداشته باشد حتی در صورت چپ‌دست بودن هم این معضل با کمی تمرین و ممارست مربیان و والدین برطرف خواهد شد.

شاید در بررسی معضل بدخطی در دوران دبستان کمترین مورد، بی‌توجهی یا آموزش ندیدن خط توسط مربیان مربوطه باشد، ولی باز هم در برخی موارد مربیانی وجود دارند که با وجود تأکید بر آموزش خوشنویسی به کودکان، تنها به درس دادن صرف پرداخته و به حجم زیاد تکالیف توجه دارند وکمتر به کیفیت خط کودکان اهمیت می‌دهند.

با توجه به این مطلب، یکی از مهم‌ترین اصول آموزش خط در کودکان دبستانی، درک درست حروف و نقش آن‌ها در کلمات است. اگر کودکان دبستانی از شناخت و درک درستی نسبت به حروف و کلمات برخوردار باشند و در فضای مدرسه کمتر دچار اضطراب و استرس شوند، این شناخت و آرامش به همراه تشویق و همراهی والدین می‌تواند به خوشنویسی و دست‌خط زیبای آنان منجر شود.

انواع بدخطی کودکان

برای برطرف کردن معضل بدخطی در کودکان بهتر است کمی با انواع دست‌خط بد در آن‌ها آشنا شویم.

  • گاهی کودک کلمات را بیش از اندازه درشت یا بیش از اندازه ریز و ناخوانا می‌نویسد که این مورد بیشتر در کودکان چپ‌دست یا مضطرب دیده می‌شود.

  • گاهی کودک، نامرتب می‌نویسد؛ برخی حروف را بالاتر از خط و برخی حروف را پایین‌تر از آن می‌نویسد و همین امر موجب بی‌نظمی در دست‌خط او می‌شود.

  • گاهی کودک حروف وکلمات را کج می‌نویسد که این مورد اغلب به‌خاطر چپ‌دستی کودک یا کج قرار دادن دفترش است.

  • گاهی خط بد کودک ناشی از بی‌توجهی او به فاصله کلمات در یک جمله است و کودک چنان کلمات را در هم می‌نویسد که مطلب ناخوانا می‌شود.

  • در برخی موارد معضل بدخطی کودکان دبستانی به نشناختن درست خط زمینه در هنگام نوشتن باز می‌گردد.

راهکارهای اصلاح بدخطی کودکان

 در هرصورت برای برطرف کردن مشکل بدخطی کودکان ابتدا:

  1. نوع یا دلیل دست‌خط بد کودک خود را پیدا کنید.

  2. با تشویق و تذکر و همراهی لازم، راهنمایی‌اش کنید.

  3. هرگز دست‌خط کودک را مسخره نکنید.

  4. اگر کودک کلمات را بیش از اندازه بزرگ یا کوچک می‌نویسد، با گذاشتن خط فاصله، فضای قرارگیری هر کلمه را به او آموزش دهید.

  5. درست قرار دادن دفتر و چگونگی دست گرفتن قلم را به او بیاموزید.

  6. اگر کودک نامرتب یا کج می‌نویسد جهت دفترش را کنترل کرده و به اوگوشزد کنید که لازم نیست مداد را آن‌قدر محکم در دست بگیرد که نتواند به‌راحتی روی کاغذ حرکت دهد.

  7. اگر کودک از خطوط خارج می‌شود، کافی است با یک مداد رنگی حد فاصل قرارگیری حروف در دو طرف خط زمینه را برایش بکشید و به او ابعاد و جهت صحیح قرارگیری کلمات را یادآوری کنید.

  8. هرگز کودک دبستانی خود را به‌خاطر بدخطی‌اش سرزنش نکنید.

  9. در صورت لزوم زمان تعیین‌شده انجام تکالیفش را اضافه کنید تا کودک در کمال آرامش به انجام تکالیف روزانه خود بپردازد.

  10. پیشرفت کودکتان را در طریقه نوشتن و دست‌خطش تشویق کنید و هرچه بیشتر او را در رفع این مشکل ساده یاری دهید.

 




2 دیدگاه در “بدخطی کودک من!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.