حرکات اصلاحی بدن | مشکل عدم تعادل در عضلات و مفاصل

حرکات اصلاحی بدن | مشکل عدم تعادل در عضلات و مفاصل

حرکات اصلاحی بدن

حرکات اصلاحی بدن

مشکل عدم تعادل در عضلات و مفاصل

حرکات اصلاحی بدن یكی از بخشهای تربیت‎ بدنی است كه هدف آن پیشگیری و رفع برخی ناهنجاریهای جسمانی توسط تمرینهای بدنی است‎. به عبارت دیگر حرکات اصلاحی بدن عبارت است از برنامه‎ای ورزشی و حركتی كه در آن با اجرای تمرینهای خاص عملكرد و ساختمان بدن تغییر می‎كند و اصلاح می‎شود.

 سایت روانشناسی خانواده  با همکاری متخصصان حرکات اصلاحی بدن به همراه ماساژدرمانی مطالبی در مورد بهبود درتعادل عضلات و مفاصل  و حرکات اصلاحی بدن آماده کرده است که طی چندین پست مجزا به شما کاربران عزیز ارائه می دهد

با ما همراه باشید 

عدم تعادل عضلانی

انجام حرکت طبیعی مفصل مستلزم وجود درجه بالایی از هماهنگی بین دو گروه از عضلات مخالف یکدیگر که حرکت مفصل را کنترل می کنند، می باشد.

هماهنگی بین هر جفت از گروههای عضلانی مخالف هم به تعادل عملکردی بین این گروههای عضلانی از نظر قدرت و هم قابلیت کشش پذیری بستگی دارد.

چنانچه یک گروه از عضلات بیشتر از گروه دیگر استفاده شده یا تمرین داده شوند یا در خلال انجام فعالیت بدنی در معرض فشار نسبی بسیار بیشتری نسبت به سایر عضلات قرار گیرند،

در این صورت عدم تعادل قدرت بین این دو گروه از عضلات ممکن است اتفاق بیفتد. عدم تعادل قدرت بین گروههای عضلانی مشابه واقع در دو سمت مخالف بدن نیز ممکن است رخ دهد.

برای مثال در عضلات چهار سر ران سمت چپ و راست بدن. در این حالت یک گروه از عضلات کوتاه یا سفت شده و گروه مقابل کشیده یا ضعیف می شود. درصورت وجود عدم تعادل عضلانی حرکات اصلاحی برای تقویت عضلات ضعیف و کشیدن عضلات کوتاه مهمترین روش بازیابی تعادل عضلانی است.

شکل زیر. یک گروه از عضلات کوتاه/ سفت شده و گروه مقابل کشیده / ضعیف می شود.

حرکات اصلاحی بدن چگونه باید باشد 

تعادل طبیعی بین گروههای عضلانی مشابه واقع در دو سمت مخالف بدن ممکن است در شرائط مطلق بررسی شود. با وجود این، تعادل طبیعی قدرت بین گروههای عضلانی مخالف در هر جفت باید در شرائط نسبی نیز مورد بررسی قرارگیرد، برای مثال سطح مقطع و در نتیجه، قدرت باقوه ی عضلات پلانتارفلکسور مفصل مچ پا تقریبا هفت برابر قدرت بالقوه ی عضلات دورسی فلکسور مفصل مچ پا می باشد.

نقش اصلی عضلات دورسی فلکسور، بالا نگه داشتن پنجه های پا در خلال مرحله ی نوسانی پا به هنگام راه رفتن است،

در حالی که عضلات پلانتار فلکسور مچ پا مسئول حفظ و نگهداری وزن بدن در وضعیت صاف ایستادن و هم چنین مسئول هدایت بدن به طرف جلو و بالا در فعالیت هایی از قبیل راه رفتن، دویدن، پریدن می باشند.

از این رو عضلات پلانتار فلکسور و دورسی فلکسور مچ پا از نظر عملکردی و وظیفه ای با هم تفاوت دارند و نسبت قدرت ۷ به یک یه نفع عضلات پلانتار فلکسور احتمالاً از نظر عملکردی طبیعی می باشد.

به همین ترتیب سطح مقطع عضلات چهار سر ران تقریبا دو و نیم برابر سطح مقطع عضلات همسترینگ است. در نتیجه عدم تعادل قدرت بین عضلات همسترینگ ممکن است به صورت یک نسبت قدرتی بازگو شود که بطور مسلم متفاوت از نسبت قدرت دو نیم به یک می باشد.
همانطور که اختلافات در بار یا نیروی نسبی روی گروههای عضلانی مخالف هم ممکن است باعث عدم تعادل قدرت شود.

الگوهای حرکتی بسیار مکرر و انحصاری نیز ممکن است باعث عدم تعادل قابلیت کشش پذیری یا انعطاف پذیری بین گروههای عضلانی مخالف شود.

ترکیب و تلفیق عدم تعادل قدرت با عدم تعادل در قابلیت کشش پذیری ممکن است باعث ایجاد عدم تعادل عملکردی شودکه این حالت فرد را در معرض اختلال یا آسیب عضلانی- اسکلتی قرار می دهد.

عدم تعادل عضلانی یا عدم تعادل عملکردی به چند طریق ظاهر می شود:

۱- عدم تعادل بین دو سمت چپ و راست بدن
۲- عدم تعادل بین گروههای عضلانی مختلف
۳- عدم تعادل بین عضلات مفاصل مختلفی که در انجام حرکت ویژه ای همکاری می کنند.

زنجیره های مفصلی

زنجیره های مفصلی از تعامل بیومکانیکی مفاصل مختلف از طریق یک الگوی حرکتی ایجاد می شوند، دو نوع زنجیره مفصلی وجود دارد: وضعیتی و حرکتی.

موقعیت یک مفصل در ارتباط با مفاصل دیگر هنگامی که بدن در یک وضعیت قائم قرار دارد را زنجیره وضعیتی گویند.

این زنجیره موقعیت و حرکت مفصل را از طریق مکانیزم های ساختاری و عملکردی تحت تاثیر قرار می دهد. مکانیزم ساختاری تاثیر موقعیت اسکلتی راکد در ساختارهای مجاور را شرح می دهد.

در حالی که مکانیزم عملکردی اثرات پویایی که موقعیت ساختارهای مبنایی (لگن و کتف) بر عضلات متصل به آن ساختارها دارد را شرح می دهد. زنجیره های ساختاری با موقعیت راکد مفصل تحت تاثیر قرار می گیرد، در حالی که زنجیره های عملکردی از فعالیت ساختارهای اطراف مفصل تاثیر می پذیرد.
در زنجیره وضعیتی ساختاری، شیوه قرارگیری ساختارهای اسکلتی به طور مستقیم ساختارهای مجاور را تحت تاثیر قرار می دهد.

شناخته شده ترین زنجیره وضعیتی در ستون فقرات رخ می دهد. موقعیت وضعیتی (پوسچرال) ستون مهره های گردنی، پشتی وکمری اغلب در بیماران مبتلا به درد اسکلتی عضلانی ارزیابی می شود و شیوه ی قرارگیری مطلوب این نواحی نیز برای بهبود حرکات طبیعی و ایمن، در طول مدت تمرین تاکید می شود.
از آنجا که نواحی مختلف ستون فقرات از طریق سیستم مهره ای یا ورتبرال به هم متصل هستند، تغییرات در یک ناحیه ممکن است ناحیه دیگر را از طریق واکنش زنجیره ای تحت تاثیر قرار دهد. وضعیت بدنی ضعیف یک واکنش زنجیره ای است که در ستون فقرات (از موقعیت لگن تا موقعیت سر) رخ می دهد.
الویس براگر (نورولوژیست سوئیسی) از مکانیزم چرخ دنده برای توصیف این واکنش زنجیره ای وضعیتی در ستون مهره ها استفاده کرده است.

در وضعیت نشستن ضعیف، لگن به سمت عقب چرخیده و گودی طبیعی کمر کاسته می شود. این حالت از طریق یک چرخ دنده در جهت خلاف عقربه های ساعت قوس طبیعی ستون مهره های کمری را وارونه می کند که آن نیز یک چرخ دنده بر خلاف عقربه های ساعت در ستون مهره های گردنی ایجاد می کند.

این چرخ دنده آخر، وضعیت سر به جلو را در وضعیت بدنی ضعیف ایجاد می کند در زنجیره وضعیتی عملکردی، موقعیت وضعیتی ساختارهای مبنایی در ایجاد آسیب و اختلال عملکرد موثر است. ساختارهای مبنایی شامل ساختارهای اسکلتی که به عنوان نقطه اتصالی برای گروه های عضلات وضعیتی به کار می روند، به طور شاخص لگن، دنده ها و کتف می باشند. این ساختارها یا به عنوان سر متحرک یا سرثابت عضلات عمل می کنند. موقعیت این ساختارها در ارزیابی وضعیت بدنی به عنوان یک مبنا در نظر گرفته می شود و نقش مهمی را در اختلال عملکرد بازی می کند. همانطور که گفته شد، لگن می تواند بر موقعیت مهره های کمری خاجی مجاور تاثیر بگذارد و همچنین می تواند بر ارتباط طولی- تنشی عضلات برخاسته از لگن همچون خم کننده های ران و همسترینگ تاثیر بگذارد.

موقعیت قدامی لگن مربوط به سفتی خم کننده های ران بوده در حالی که موقعیت خلفی آن با سفتی عضلات همسترینگ در ارتباط است.

۱۷ عضله ای که سرثابت یا متحرک آنها بر روی کتف قرار دارد از موقعیت و حرکات کمربند شانه ای و همچنین ستون مهره ها تاثیر می پذیرند.

برای مثال سفتی بخش فوقانی عضله ذوزنقه در ناحیه گردنی، حرکات مفصل شانه را از طریق موقعیت چرخیده به سمت بالا یا پایین کتف تحت تاثیر قرار می دهد. این زنجیره های وضعیتی عملکردی همچنین می توانند الگوهای حرکتی را به طور کلی در سراسر بدن از طریق زنجیره های حرکتی تحت تاثیر قرار دهند.

شکل زیر مکانیزم زنجیره چرخ دنده در وضعیت بدنی ضعیف را نشان میدهد


زنجیره های حرکتی حرکات اصلاحی بدن 

تمامی حرکات و وضعیت ها، متضمن انتقال نیروها از وسط تعدادی از مفاصل می باشند. برای مثال در وضعیت نشسته وزن تنه صاف و عمود به وسیله مفاصل ستون مهره ای و مفاصل ران به نشیمنگاه صندلی انتقال داده می شود.

به همین ترتیب، خم شدن به آن سوی میز برای برداشتن یک شیء مستلزم انتقال نیروها از وسط تعداد زیادی از مفاصل می باشد.

واژه زنجیره حرکتی، انتقال نیروها را بین قطعات مختلف بدن در هر حرکت یا وضعیت بدنی ویژه، توصیف می کند. ازآنجا که مفاصل موجود در هر زنجیره حرکتی به هم متصل می باشند، حرکت هر مفصل واحد، حرکت و در نتیجه میزان اعمال فشار برروی تمام یا بعضی از مفاصل دیگر درآن زنجیره حرکتی را تحت تاثیر قرار می دهد.

بنابراین، نتیجه گیری می شودکه انجام حرکات غیر طبیعی در یک مفصل ممکن است باعث اعمال فشار بیش از حد در مفاصل دیگر آن زنجیره حرکتی شود. در نتیجه در هر حرکت ویژه یا یک سلسله از حرکات، حرکت مفاصل مختلف بایستی به طور متناسب و صحیح با یکدیگر هماهنگ شوند، به طوری که هیچکدام از مفاصل مجزا و یا اتصالات قطعه ای بین آنها بیش از حد تحت فشار قرار نگیرند.
در واژه های مهندسی یک زنجیره حرکتی شامل یکسری از حلقه های محکم است که برای ایجاد حرکت به هم متصل هستند. ازآنجا که این حلقه ها به هم متصل هستند. حرکت یک حلقه منجر به حرکت حلقه های دیگر می شود. این زنجیره های حرکتی به آسانی از طریق ارزیابی بیومکانیکی همچون ارزیابی الگوی راه رفتن شناسایی می شوند. واکنش زنجیره اندام تحتانی به هنگام راه رفتن بوسیله حرکات اصلی و گاهی اوقات حرکات جبرانی آن به خوبی شناخته شده است. حرکات اصلاحی بدن

از طریق زنجیره حرکتی، پرونیشن پا ممکن است منجر به نقص در شیوه قرارگیری کمر شود که نیاز به استحکام بیشتر تنه می باشد. برای مثال پرونیشن پا منجر به چرخش داخلی درشت نی می شود که آن نیز منجر به زانو ضربدری و چرخش داخلی مفصل ران می شود. در حین راه رفتن دستگاه عصبی- عضلانی بایستی این حرکات جنبشی به هم پیوسته را کنترل کند. در اکثر موارد، آسیب مربوط به یک اختلال در وضعیت جبرانی در زنجیره حرکتی است.
زنجیره های حرکتی اغلب با مفاهیم زنجیره حرکتی باز و زنجیره حرکتی بسته شناخته می شود که در آن بر حرکات مفاصل تمرکز می شود.

به کار بردن واژه زنجیره حرکتی بسته در بدن نیازمند ثابت شدن بخش دیستال و حرکت بخش پروگزیمال است.

برای مثال هنگامی که شما از وضعیت نشسته بلند می شوید زانوی شما باز می شود در نتیجه مفصل ران و مچ پای شما نیز حرکت می کند. با ثابت شدن پای شما روی زمین به هیچ روشی شما نمی توانید زانوهایتان را بدون حرکت مفصل ران و مچ پا حرکت دهید.

اگر شما روی صندلی بنشینید و زانویتان را باز کنید. مفصل ران و مچ پای شما می تواند بی حرکت باشد این همان زنجیره حرکتی باز است. بخش دیستال برای حرکت آزاد است درحالی که بخش پروگزیمال می تواند ثابت باشد.

انطباق و سازگاری عضلانی اسکلتی

عوامل وراثتی و محیطی دو عامل متفاوتی هستند که بر روی رشد و نمو بدن انسان موثر می باشند.

ژن ها الگوی اساسی رشد و نمو را به صورت مجموعه ای از دستورات ژنتیکی موسوم به به ژنوتیپ تعیین می کنند. با وجود این بدن به طور دائم و پیوسته در معرض انواع مختلفی از عوامل و اثرات محیطی (از قبیل وضعیت تغذیه ای، تغییرات درجه حرارت بدن، استرس بدنی ایجاد شده براثر حرکت بدن) قرار دارد.

این عوامل و تاثیرات محیطی از طریق تغییر و اصلاح زمان، میزان، وسعت و نوع رشد و نموی که رخ می دهد ژنوتیپ را اصلاح و تغییر می دهند، به طوری که بدن از نظر عملکردی به طور موثری با شرایط محیطی سازگار می شود.

فرایند انطباق و سازگاری با شرائط محیطی در سراسر دوره زندگی ادامه دارد. اندازه، شکل و ساختار بدن راکه حاصل تاثیر شرائط محیطی بر روی ژنوتیپ می باشد را فنوتیپ می گویند.  حرکات اصلاحی بدن

فنوتیپ اثرات عمومی مربوط به ژنوتیپ و همچنین اثرات اختصاصی مربوط به عوامل و تاثیرات محیطی را منعکس می کند. می توان ژنوتیپ را مشاهده و اندازه گیری کرد. دو قلو های یکسان دارای ژنوتیپ های یکسان می باشند و در نتیجه در سراسر دوره زندگی شبیه یکدیگر به نظر می رسند. با وجود این، آنها از این نظر که در معرض تاثیرات محیطی دقیقاً یکسانی قرار ندارند، مسلماً دارای فنوتیپ های متفاوتی هستند.

این امر معمولاً در خلال بزرگسالی یعنی زمانی که اختلافات در شیوه ی زندگی (به ویژه از نظر تغذیه و فعالیت بدنی) می تواند باعث ایجاد اختلاف ویژه در فنوتیپ شود، مشهودتر است.
اثرات مثبت زیستی و منفی زیستی حرکات اصلاحی بدن 
اثرات اعمال فشار برروی دستگاه عضلاني- اسکلتی یا به صورت منفی زیستی (بیو نگاتیو) و یا به صورت مثبت زیستی (بیو پوزیتیو)می باشد.

اثرات بیو نگاتیو بر اثر اعمال فشار کم و ناکافی و اعمال فشار بیش از حد ایجاد می شود. پیش از دوره بلوغ، اعمال فشار کم و ناکافی می تواند منجر به رشد و نمو غیر طبیعی دستگاه عضلانی- اسکلتی شود و اعمال فشار کم و ناکافی در دوره بزرگسالی می تواند منجر به کاهش ظرفیت عملکردی اجزاء عضلانی- اسکلتی شود.

اعمال فشار بیش از حد نیز همانند اعمال فشار کم و ناکافی ممکن است منجر به رشد و نمو غیر طبیعی دستگاه عضلانی- اسکلتی در پیش از دوره ی بلوغ و همچنین منجر به آسیب دیدگی اجزای عضلانی- اسکلتی در هر رده ی سنی شود.

اثرات بیوپوزیتیو شامل رشد و نمو طبیعی دستگاه عضلانی- اسکلتی در پیش از دوره ی بلوغ و افزایش ظرفیت عملکردی اجزای عضلانی- اسکلتی به دلیل فعالیت بدنی و بر اثر اعمال فشار متوسط ایجاد می شود.
بنابراین مقدار معینی از فشار برای ارتقای رشد و نمو طبیعی دستگاه عضلانی- اسکلتی لازم و ضروری است. این مطلب درکودکان مبتلا به بیماری های دستگاه عصبی از قبیل بیماری فلج اطفال که در آن از فعالیت طبیعی عضلانی و الگوی طبیعی اعمال فشار جلوگیری می شود، مشهود است. عضلات این کودکان فاقد قدرت لازم است و استخوانهای چنین کودکانی معمولا از نظر شکل غیر طبیعی بوده و بسیار کوچکتر از استخوانهای یک کودک طبیعی هستند. برای انجام رشد و نمو طبیعی، دستگاه عضلانی اسکلتی، نیازمند تحریک مکانیکی فراهم شده به وسیله الگوی طبیعی توسعه ی مهارت حرکتی (وضعیت ها، حرکات وسطوح فعالیت بدنی مربوط به کودکان فعال) می باشد. پس از بلوغ تقویت دستگاه عضلانی- اسکلتی باز هم به تحریک مکانیکی فراهم شده به وسیله ی انجام تمرین منظم بستگی دارد. عدم استفاده اجزای عضلانی- اسکلتی منجر به آتروفی (کاهش حجم) این اجزا و در نتیجه باعث کاهش ظرفیت عملکردی آنها می شود.
در مورد عضله، میزان از دست دادن قدرت در عضلات کاملا غیر فعال، سریع است. برای مثال مطالعات و بررسی های انجام شده توسط مولر در سال ۱۹۷۰ درباره ی عدم تحرک و استراحت در رختخواب نشان می دهد که «از دست دادن قدرت بعد از فقط یک روز بی حرکتی و عدم فعالیت مشهود است و میزان از دست دادن قدرت در هر روز ۱ تا ۵/۱ درصد رخ می دهد و ثابت و بی حرکت کردن یک عضو در یک قالب گچی منجر به از دست دادن قدرت در حدود ۲۲ درصد در اولین هفته می شود».

هم چنین عدم تحمل وزن بدن بر اثر استراحت در رختخواب، ثابت و بی حرکت کردن یک عضو در قالب گچی، قطع عصب یک عضله و پرواز در فضا باعث کاهش اساسی و قابل توجهی در حجم استخوان و در نتیجه باعث کاهش استحکام استخوان می شود.
به طور کلی، اعمال فشار متوسط دارای اثر مثبت زیستی بر روی رشد و نمو و تقویت دستگاه عضلانی- اسکلتی می باشد. اعمال فشار متوسط به طور عادی مربوط به انجام انجام فعالیت بدنی می باشد و باعث ارتقاء رشد و نمو طبیعی دستگاه عضلانی- اسکلتی قبل از دوره بلوغ می شود و بعد از بلوغ نیز باعث حفظ و نگهداری سطح سالم و مطمئنی از عملکرد دستگاه عضلانی- اسکلتی به صورت هماهنگ و منطبق با فعالیت بدنی زندگی روزمره می شود. اعمال فشار متوسط به صورت اضافه بار نیز اثر مثبت زیستی برروی دستگاه عضلانی- اسکلتی دارد و منجر به هایپرتروفی یا حجیم شدن اجزا عضلانی- اسکلتی شده و در نتیجه باعث افزایش ظرفیت عملکردی از نظر استحکام و سفتی واحد های عضلانی اسکلتی، رباط ها، غضروف و استخوان ها می شود.

اعمال فشار بیش از حد، به صورت غيربرخوردی، مداوم و پیوسته و بسیار مکرر ممکن است باعث ایجاد تغییر شکل زاویه دار شدید، در مفاصل یا کاهش طول استخوان در پیش از دوره بلوغ شود و در افراد بالغ نیز باعث ایجاد تغییرات فرسایشی یا دژنراتیو مفصل شود.
پاسخ و سازگاری به اعمال فشار
منظور از پاسخ يك بخش از دستگاه عضلاني به اعمال فشار، تغيييرات فوري در برابر استرس يا استرين وارد شده بر روي آن بخش مي باشد. در صورتي كه اين فشار دراز مدت نباشد، حتي اگر اعمال فشار به صورت اضافه بار متوسط باشد، بعيد است كه باعث ايجاد هرگونه تغيير دائمي در شكل خارجي و ساختار داخلي آن بخش شود. براي مثال بعيد است كه تغييرات در استرس و استرين وارد شده بر روي واحد هاي عضلاني- وتري عضلات بازكننده آرنج در خلال اجراي فقط يك بار تمرين شناي سوئدي باعث ايجاد تغييرات دائمي در شكل خارجي و ساختار داخلي واحد هاي عضلاني- وتري اين عضلات شود. تغييرات دائمي در شكل خارجي و ساختار داخلي اجزاء عضلاني- اسكلتي را كه بر اثر تغييرات در فشار هاي ميان مدت وارد شده بر روي اين اجزاء رخ مي دهد، سازگاري ساختاري گويند.

ادامه دارد 

جمع آوری شده توسط سایت روانشناسی خانواده بخش حرکات اصلاحی و ماساژدرمانی

دکتر نوید کلانی

بخوانید :

ورزش‌های آسیب‌زا برای زانو

حرکت اصلاحی ,ناهنجاریهای اسکلتی عضلانی,
آسیب های ورزشی ,دکتر نوید کلانی ,ماساژ رفلکسولوژی ,کاربر ماساژ,بازیهای اصلاحی کودکان
‎شیاتسو ,سوئدی,ارزیابی پوسچر در ارگونومی شغلی ,فخرالدین کریم زاده ,کایفوز, لوردوز,اسکولیوز
‎سر به جلو ,زانو ضربدری,زانو پرانتزی, چرخش پاشنه ,شانه نابرابر,ماساژ ورزشی




پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.