موسیقی‌درمانی (موزیک‌تراپی) روشی در کنار علم پزشکی است. در این روش افراد دوره‌دیده موسیقی را به شیوه تخصصی به‌کار می‌برند.

موسیقی‌درمانی | افسردگی‌ات را با موسیقی درمان کن|روانشناسی خانواده|

موسیقی‌درمانی

 

افسردگی‌ات را با موسیقی درمان کن!

موسیقی‌درمانی (موزیک‌تراپی) روشی در کنار علم پزشکی است. در این روش افراد دوره‌دیده موسیقی را به شیوه تخصصی به‌کار می‌برند. برنامه‌های این دوره به گونه‌ای طراحی شده‌اند که به بیماران کمک کنند در نبردهای جسمی، عاطفی، روحی، ذهنی و اجتماعی پیروز شوند؛ همچنین حیطه کاربری آن از بهبود بیماران سالمند در کلینیک‌ها تا کاهش استرس و دردهای زایمان را فرامی‌گیرد. موسیقی‌درمانی در بسیاری مراکز کاربرد دارد؛ مثل مدارس، مراکز بازپروری، بیمارستان‌ها، کلینیک‌های مخصوص بیماران صعب‌العلاج،‌ درمانگاه‌ها، مکان‌های عمومی و حتی در خانه‌ها.

منشأ موسیقی‌درمانی

در سراسر تاریخ، موسیقی دلیلی بر وجود و تأثیرپذیری احساسات انسانی بوده است. در انجیل آمده است: «شاه سائول با آوای چنگ داوود آرام شد.» یونانیان باستان نیز تأثیر شفابخش موسیقی را به‌خوبی شناخته بودند. در بسیاری از فرهنگ‌ها موسیقی با سنت‌های آن فرهنگ درآمیخته است. موسیقی می‌تواند سبب تغییر روحیه شود؛ تأثیر محرک یا آرام‌بخش را داشته باشد و بر فرآیندهای فیزیولوژی، مانند ضربان قلب یا تنفس تأثیر بگذارد. در جنگ جهانی دوم، از موسیقی برای درمان سربازان مجروح استفاده شد و این امر سرآغازی بود برای مطالعات و دوره‌های عملی استفاده از موسیقی در درمان. اولین انجمن حرفه‌ای «موسیقی درمانگران»، در سال‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، در ایالت متحده آمریکا تشکیل شد. در سال ۱۹۹۸، انجمن ملی و انجمن موسیقی درمانگران آمریکا با هم تلفیق شدند و انجمن «موسیقی درمانگران آمریکا» را تشکیل دادند.

مزایا و منافع موسیقی‌درمانی

موسیقی می‌تواند برای همه سودمند باشد. می‌توان از آن در درمان افراد دارای بیماری و مشکلات جسمی، عاطفی یا اجتماعی بهره برد و حتی برای آرامش‌بخشیدن، کاهش استرس و بهبود روحیه افراد سالم در کنار تمرین‌های ورزشی از آن استفاده کرد.

موسیقی هیچ‌گونه عوارض سمی و زیان‌آوری ندارد. از این رو، موسیقی‌درمانگران به بیمارانشان کمک می‌کنند تا به آن اهدافی برسند که می‌توان با موسیقی به آن‌ها دست یافت؛ از جمله این اهداف می‌توان به بهبود ارتباطات، رشد درجات ادبی و تحریک توانایی‌ها اشاره کرد؛ همچنین می‌توان در رفتاردرمانی و کنترل درد از موسیقی کمک گرفت.

تأثیرات جسمی موسیقی‌درمانی

واکنش مغز در برابر موسیقی، تغییراتی را در بدن ایجاد می‌کند. آهنگ می‌تواند بدن را به سوی الگوی تنفسی آرام‌تر و عمیق‌تری هدایت کند، که همین امر سبب آرام‌شدن جسم می‌شود و تأثیری آرام‌بخش دارد.

ضربان قلب و فشارخون انسان در برابر انواع موسیقی‌ شنیده‌شده واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. بلند یا ملایم‌بودن صدا بر سرعت ضربان قلب و سرعت محرک عصب شنوایی تأثیر می‌گذارد. صداهای بلند و تند،‌ سرعت ضربان قلب و فشارخون را بالا می‌برند و صداهای آهسته، ملایم و منظم‌تر ضربان قلب و فشار خون را منظم می‌کند. موسیقی همچنین می‌تواند انبساط عضلانی را تسکین دهد و توانایی‌های فرد را افزایش دهد. در کلینیک‌های بازپروری، اغلب از موسیقی‌ برای کمک به بازسازی الگوی مهارت‌های جسمی استفاده می‌کنند. میزان اندروفین (تسکین‌دهنده طبیعی درد) با گوش‌دادن به موسیقی افزایش یافته و میزان هورمون‌های استرس‌زا کاهش می‌یابد؛ این تأثیرات شاید بتواند تا اندازه‌ای علت تأثیر موسیقی در بهبود سیستم ایمنی را توضیح دهد. بر مبنای مطالعات انجام‌شده در سال ۱۹۹۳، در دانشگاه میشیگان، گوش‌دادن به موسیقی، حتی برای پانزده دقیقه، قسمت اول اینترلوکین را افزایش می‌دهد که نتیجه آن افزایش مصونیت و ایمنی بدن است.

تأثیرات ذهنی با موسیقی‌درمانی

موسیقی‌درمانی | روانشناسی خانواده | افسردگی | اضطراب | موسیقی‌درمانی و زایمان|موسیقی‌درمانی در کودکان |موسیقی‌درمانی و سالمندان|موسیقی‌درمانی و بیماران عقب‌مانده ذهنی |گواهی‌نامه درمان با موسیقی|مزایا و منافع موسیقی‌درمانی

بسته به نوع و  سبک صدا، موسیقی فرد را هوشیار می‌کند یا به آرامش او کمک خواهد کرد. با موسیقی می‌توان قدرت حافظه و یادگیری را افزایش داد و از این خاصیت در آموزش بچه‌های عقب‌مانده ذهنی نتیجه خوبی گرفت.

نتیجه سودمندتر موسیقی، بهبود توانایی تمرکز است. بر اساس مطالعات در این زمینه، دانشجویان کالج مسائل ریاضی را بعد از گوش‌دادن موسیقی کلاسیک، بهتر و راحت‌تر حل می‌کنند؛ درنتیجه این تحقیقات، اصطلاح «تأثیر موزارت» رایج شد.

تأثیرات عاطفی  با موسیقی‌درمانی

توانایی موسیقی در تأثیر بر عواطف انسانی به‌خوبی آشکار است. فیلم‌سازان از موسیقی بسیار استفاده می‌کنند. تنوع در نوع موسیقی در آفرینش احساس آرامش، تنش، هیجان یا عشق استفاده می‌شود. قرن‌هاست که لالایی گفتن نیز برای آرام‌کردن کودکان، نوزادان و خواباندن آن‌ها مرسوم است؛ همچنین از موسیقی برای بیان صریح احساسات، بدون بهره‌بردن از کلام، استفاده می‌شود که در بعضی موارد، درمانی مناسب و کاربردی است.

اهداف استفاده از موسیقی‌درمانی

«موسیقی به مثابه پل ارتباطی با بیمار است.»

موسیقی‌درمانگران درباره علت به‌کارگیری موسیقی در موارد خاص درمان، این استدلال را دارند و برای کمک به روند بهبود بیماری از فعالیت‌ها و تمرینات ویژه‌ای بهره می‌برند؛ از جمله برای پیشرفت در ارتباطات خویشاوندی، تحریک احساسات و کسب توانایی‌های اجتماعی می‌توان از شگردهای موسیقی به گونه‌های مختلفی استفاده کرد؛ ‌مانند خواندن، گوش‌دادن، آهنگسازی، استفاده از آلات موسیقی، تحرک، تصویرسازی ذهنی و…

درنهایت، نیز شاید بیماران از توانایی‌های موسیقی خود پس از بهبود استفاده کنند، اما این امر دخالت چندانی ندارد. هدف اولیه، گسترش توانایی بیماران برای انجام‌دادن وظایفشان است.

شگردهای موسیقی‌درمانی

آموزش نواختن یکی از آلات موسیقی فعالیتی بسیار عالی است که توانایی‌های معلولان جسمی و آسیب‌دیده‌های مغزی را افزایش می‌دهد. موسیقی، با وجود هریک از نقایص بالا توانمندی فرد را بالا می‌برد.

موسیقی تمرینی است برای کنترل حرکت‌ها و همکاری گروهی. همچنین گوش‌دادن به موسیقی احساس نیاز به اجتماعی‌بودن و داشتن ارتباط را بیشتر می‌کند. آوازخواندن باعث بهتر سخن‌گفتن، هماهنگی و کنترل تنفس می‌شود. به یاد آوردن اشعار و آهنگ‌ها نیز تمرینی است مناسب برای افراد معلول و کسانی که دچار آسیب‌های مغزی هستند. یکی از راه‌هایی که به بیمار کمک می‌کند بر احساسات منفی و ترس خود غلبه کند، آهنگسازی و موسیقی است. گوش‌دادن به موسیقی، برای افزایش دقت و به یاد آوردن بهترین راه است. همچنین موسیقی قادر است که به بیمار کمک کند خاطرات و احساساتی را به یاد آورد که نیازمند یادآوری هستند و بعد درباره آن‌ها صحبت کند.

موسیقی‌درمانی در کودکان

تحریک حواس با موسیقی، البته به صورت تفریحی، در گسترش توانایی کودکان برای بیان احساسات، ارتباطات و گسترش حرکات منظم کمک می‌کند. بر اساس مطالعات، توانایی‌های کلامی با تحریک هر دو نیمکره مغز گسترش می‌یابد. همچنین موسیقی می‌تواند در کاهش استرس، اضطراب و درد در کودکان، همچون بزرگسالان، مؤثر باشد.

در بیمارستان‌ها، موسیقی‌درمانی برای افراد بیمار، کسانی‌که برای جراحی آماده می‌شوند یا افراد تحت نظر در بخش مراقبت‌های پس از عمل بسیار سودمند است. کودکان می‌توانند با تمرین موسیقی، اعتمادبه‌نفس خود را بیشتر کنند. نوزادان خیلی بیشتر از بزرگسالان از موسیقی لذت می‌برند. نوزادان نارسی که برایشان موسیقی پخش می‌شود، سریع‌تر از نوزادانی که در معرض موسیقی قرار نگرفته‌اند، اضافه‌وزن پیدا می‌کنند و زودتر از بیمارستان مرخص می‌شوند.

موسیقی‌درمانی و احیاء

بیمارانی که بر اثر ضربه دچار آسیب‌های مغزی شده‌اند، یا افرادی‌که مشکلات عصبی و مغزی دارند با موسیقی‌درمانی بهبود یافته‌اند. تمرینات منطقی و مفید، توانایی‌های بدن را به شکلی سودمندتر هدایت می‌کنند و فرآیندهای ژنتیکی و مهارت‌های زبانی با موسیقی بهتر پرورش می‌یابند.

موسیقی‌درمانی و سالمندان

سالمندان به‌طورکلی مستعد اضطراب، افسردگی و بیماری‌های مختلفی مانند پارکینسون هستند؛ به‌ویژه کسانی که در کلینیک‌ها به‌سر می‌برند. زخم‌های مزمن، سبب دردهایی می‌شوند که غیرعادی نیستند. موسیقی بهترین راه برای لذت‌بردن، آرامش بیشتر و تسکین درد است و فرصتی است برای اجتماعی باقی‌ماندن سالمندان. موسیقی می‌تواند در بهبود افراد مبتلا به بیماری آلزایمر تأثیر چشمگیری داشته باشد؛ هرچند به‌طور موقت. همچنین موسیقی در کاهش هیجان، که از نشانه‌های عمومی آلزایمر است، مؤثر است. دیگر آن‌که بر اساس مطالعات، سالمندانی که موسیقی می‌نوازند، از نظر جسمی و عاطفی شاداب‌تر از سالمندان دیگری هستند که هیچ ارتباطی با موسیقی ندارند.

موسیقی‌درمانی و بیماران عقب‌مانده ذهنی

موسیقی برای بیماران ذهنی یا روحی درمان مناسب و مؤثری است. بیماری اوتیسم نوعی از اختلال بی‌نظمی است، که تحقیق و پژوهش بسیاری درباره آن انجام شده است. موسیقی‌درمانی بعضی از کودکان اوتیستیک را قادر ساخته که با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و مهارت‌های آموختن را در آن‌ها گسترش داده است. کسانی که مورد سوء‌استفاده‌های جسمی قرار گرفته‌اند یا افراد شیزوفرنیا، پارونیا، اختلالات شخصیتی، اضطرابی و بهانه‌جو همگی از جمله مواردی هستند که موسیقی‌درمانی برایشان سودمند است. در این گروه، مشارکت و تأثیرات اجتماعی با موسیقی سرعت می‌یابند، واقعیت‌گرایی بهبود پیدا می‌کند و به بیماران کمک می‌شود که توانایی‌هایشان را توسعه دهند، استرس خود را کمتر کرده و احساساتشان را منتقل کنند.

موسیقی‌درمانی و کلینیک مخصوص بیماران صعب‌العلاج

درد‌، اضطراب و افسردگی از بزرگ‌ترین مواردی هستند که درنهایت سبب بیماری می‌شوند؛ چه برای افراد بستری در بیمارستان‌ها و چه برای دیگران. موسیقی دردها را با کاهش اندروفین و افزایش آرامش تسکین می‌دهد؛ همچنین برای بیماران فرصت صحبت‌کردن درباره مرگ و اهتراز را فراهم می‌آورد؛ ترس‌هایی همیشگی که از این طریق کاهش می‌یابند. موسیقی به تعدیل سرعت تنفس در بیماران دارای اضطراب کمک کرده و فکر آن‌ها را آرام می‌کند. در بیمارستانی در مونتانا، بیماران در حال مرگ را با موزیک آرام می‌کنند.

موسیقی‌درمانی و زایمان

بر اساس تحقیقات، زنانی که در هنگام دردهای زایمان به موسیقی گوش داده‌اند درد کمتری داشته‌اند. گوش‌دادن به موسیقی‌ای با زبان آشنا و همراه با تصویرسازی مثبت مؤثرتر است و کمک بیشتری به فرد می‌کند.

حرکات مادر کمک می‌کند که بچه برای زایمان در موقعیت مناسبی قرار گیرد. لذت‌بردن از موسیقی تحرک‌زاست و به مادر کمک می‌کند که بیش از پیش، در حین دردهای زایمان فعال باشد و مقاومت کند. موسیقی شاد و ریتمیک، بدن را برای آزادکردن اندروفین تحریک می‌کند و این ماده به‌طور طبیعی موجب کاهش درد می‌شود.

بسیاری از زنان، برای هریک از مراحل زایمان، سبک‌های مختلفی از موسیقی را انتخاب می‌کنند. موسیقی‌های اثرگذارتر یا آن‌هایی که احساس امنیت بیشتری را منتقل می‌کنند، برای مراحل سخت‌تر مناسب‌ترند. همچنین بهتر است که آهنگ با یکی از آلات موسیقی نواخته شود.

موارد احتیاط

بیماران تحت نظر موسیقی‌درمانی نباید داروها و درمان‌های دیگر تجویزشده را بدون مشورت قبلی با پزشک قطع کنند.

پژوهش‌ و پذیرش عمومی

در بین پزشکان، مخالفت‌هایی وجود دارد مبنی بر آن‌که موسیقی فقط برای بعضی از بیماری‌ها سودمند است. اما بر اساس تحقیقات، گوش‌دادن به موسیقی، اضطراب، درد و زمان استراحت پس از عمل را کاهش می‌دهد.

گواهی‌نامه درمان با موسیقی

موسیقی‌درمانگران، خود نوازندگان و موسیقی‌دان‌های بااستعدادی هستند. آن‌ها آموزش می‌بینند که چگونه موسیقی برای گروه‌های خاص و موقعیت‌های گوناگون به‌کار می‌رود. دوره‌های عملی آن شامل کلاس‌هایی درباره تاریخچه موسیقی و نمایش، کنسرت، دانش رفتاری و عادتی است.

جودیت ترنر              

برگردان: منیره یدالله‌وند

 

مطالب مرتبط:

تاثیر شگفت‌انگیز موسیقی در ایجاد آرامش روانی

تاثیر موسیقی درمانی بر بیماران




یک دیدگاه در “موسیقی‌درمانی | افسردگی‌ات را با موسیقی درمان کن|روانشناسی خانواده|

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.